Utrecht zet een belangrijke stap. De gemeenteraad haalt het verbod op buiten slapen uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Daarmee komt een einde aan het beboeten van mensen die noodgedwongen buiten slapen.
De maatregel volgt na jarenlange inzet van onder meer Stichting GOUD, coalitiepartner van Dakloosheid Voorbij!. Susan Diepenmaat van Stichting GOUD over de doorbraak: “Dit is een einde van de ‘boetes voor bestaan’.”
Kantelpunt: ervaringskennis in de raadzaal
Eerdere pogingen om de APV aan te passen haalden geen meerderheid. Twee moties van BIJ1 werden destijds verworpen. Het kantelpunt kwam tijdens een zogeheten kapstokoverleg, waar dakloze mensen zélf het woord namen en in gesprek gingen met gemeenteraadsleden.
Dave, lid van het bezoekersberaad van Stichting GOUD, vertelde hoe mensen die buiten slapen herhaaldelijk boetes kregen, terwijl alternatieven vaak ontbreken. Zijn verhaal maakte zichtbaar hoe beleid in de praktijk wordt beleefd door dakloze mensen. Zijn verhaal onderstreept het belang van ervaringskennis bij beleidsvorming.
Utrecht sluit aan bij andere steden
Met dit besluit sluit Utrecht zich aan bij steden als Amsterdam, Leiden en Maastricht, waar eerder al werd gestopt met het beboeten van buiten slapen.
Ook landelijk groeit de kritiek. In juni 2024 sprak een grote meerderheid van de Tweede Kamer zich uit tegen het beboeten van buiten slapen en riep op tot alternatieve maatregelen. En de burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema, noemde dergelijke boetes eerder al ‘beschamend’, omdat ze mensen in een toch al benarde positie verder in de problemen brengen.
Geen eindpunt, maar eerste stap
Dakloosheid los je niet op met een boete. Het beëindigen van deze praktijk is geen eindpunt, maar een noodzakelijke stap richting structurele oplossingen. Onder andere voldoende betaalbare woningen en beleid dat uitgaat van mensenrechten in plaats van uitsluiting.