In 2022 beloofde de regering in het Nationaal Actieplan Dakloosheid, Eerst een Thuis (Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis) een einde te maken aan dakloosheid in 2030. Er is nog één kabinetsperiode om die belofte waar te maken.
Na jaren stilstand en een crisis die steeds meer mensen raakt, verwachtten we dat dit een topprioriteit zou worden. Met concrete maatregelen om dakloosheid te voorkomen en op te lossen. Maar echte maatregelen om dakloosheid terug te dringen? Tevergeefs zoeken.
Hoewel enkele maatregelen, bijvoorbeeld op de aanpak van problematische schulden, een positief effect zouden kunnen hebben op het voorkomen van dakloosheid, maken we ons enorme zorgen over de impact van de voorgenomen bezuinigingen op uitkeringen en de zorg. Deze vergroten het risico op dakloosheid.
Het woonbeleid van het nieuwe kabinet biedt ook al geen oplossing. Want betaalbare corporatie woningen worden pas vanaf 2029 bijgebouwd, terwijl dakloosheid in 2030 tot nul moet worden gereduceerd. Bovendien is het bedrag dat voor de bouw van betaalbare woningen wordt uitgetrokken slechts een druppel op een gloeiende plaat. Er staat vanaf 2029, 1 miljard euro per jaar in de begroting. Dat lijkt misschien veel, maar daarvoor kan je een paar duizend betaalbare woningen bouwen. Er zijn tienduizenden dakloze mensen naast heel veel andere woningzoekenden. Dus hoe gaat dat in vredesnaam goed komen?
Bovendien maakt het regeerakkoord het ook makkelijker voor woningbouwcorporaties om sociale woningen te verkopen aan de hoogstbiedende. Daardoor bestaat het risico dat de totale voorraad betaalbare sociale woningen afneemt in plaats van groeit.
De coalitie van CDA, D66 en VVD beweert in het regeerakkoord dat het oplossen van de wooncrisis voor hen topprioriteit is, maar op deze manier gaat dat natuurlijk nooit lukken. Ook het bestrijden van dakloosheid is duidelijk geen prioriteit is van dit nieuwe kabinet. Dat vindt ook de Woonbond, die een grote groep huurders vertegenwoordigt. Zij spreken van een woonbeleid dat ”de problemen verdiept in plaats van aanpakt.” en verbaast zich er -net als Dakloosheid Voorbij!- over dat dak- en thuisloze mensen in het coalitieakkoord nauwelijks voorkomen: “Dit laat zien hoe structureel het beleid tekortschiet. Een coalitieakkoord dat dak- en thuisloze mensen negeert, faalt op het meest fundamentele niveau”, alsdus de Woonbond.,
Dakloosheid Voorbij! Verwacht minimaal dat dit kabinet zich committeert aan het Nationaal Actieplan Dakloosheid. En dat het woorden in daden omzet.
Een van de positieve punten in het regeerakkoord is dat het kabinet zegt te willen samenwerken met maatschappelijke organisaties. We nemen die uitgestoken hand graag aan. Mensen met ervaringskennis en onafhankelijke belangenbehartigers zijn onmisbaar in het vormgeven en monitoren van beleid.
We zullen komen met constructieve voorstellen om het beleid te verbeteren. Het goede nieuws is dat die plannen er grotendeels al liggen. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid is een in de samenleving breed gedragen en met behulp van ervaringskennis tot stand gekomen plan om de dakloosheidscrisis op te lossen. Er ligt inmiddels een rapport dat laat zien hoe de uitvoering van dat plan beter kan: Onderzoek voortgang Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een thuis. Ook zijn er gelukkig steeds meer voorbeelden van gemeenten (zoals Den Bosch, Dordrecht en Utrecht) die dakloosheid wél grondig te lijf gaan, door in te zetten op Wonen Eerst en dakloze mensen urgentie te geven.
Maar zonder een grotere inzet vanuit de Rijksoverheid zal een echte doorbraak uitblijven. Wij roepen de Tweede Kamer daarom op om het regeerakkoord bij te sturen en meer financiële middelen te reserveren voor het oplossen van de woon- en dakloosheidscrisis. En dit ook snel te doen, want 2029 is echt te laat. Tienduizenden dakloze mensen die op straat slapen, die hoppen van bank tot bank of overleven in een auto of camper kunnen zo lang niet wachten.
Dakloosheid is oplosbaar. We weten hoe. Het kan wel, maar de politiek moet het ook echt willen.